Falın Nasıl Sürekli Uyduğunu Açıklayan Fenomen: Barnum Etkisi


143
781 shares, 143 points

Fallarınız sürekli doğru mu çıkıyor? Gerçekten insanlar sizin geçmişinizi bilebilir mi veya geleceğinizi görebilir mi? Cevap: Hayır. Bu durumun bir açıklaması var: Barnum Etkisi

Daha önce mutlaka dikkatinizi çekmiştir; baktırdığınız çoğu falda, fal bakan kişinin söylediği en az 1-2 şey mutlaka size uyuyor olur genelde. Birkaç doğru şey duyunca da hemen devamını anlatmasını isteriz, bu söylenen birkaç doğru şey bizim için dev bir motivasyon kaynağı olur.

İşte bu durum yıllar önce Barnum Etkisi olarak açıklanmış.

P. T. Barnum
P. T. Barnum

Genel ifadeyle, özellikle gurur okşayıcı olanları, doğru kişisel tanımlama olarak kabul etme eğilimi.
Bireylerin, özellikle kendileri için hazırlanmış gibi görünen ama aslında büyük çoğunluktaki insanlara uyacak kadar genel ve belirsiz kişilik betimlemelerine yüksek puan verme eğilimlerini anlatan bir gözlemdir.

  • Başkalarının sizden hoşlanıp size hayran olmasına fazlasıyla ihtiyaç duyuyorsunuz.
  • Kendinizi eleştirmeye eğimlisiniz.
  • Avantaja çevirmediğiniz ve henüz kullanılmamış hatırı sayılır bir kapasiteniz var.
  • Dıştan disiplinli ve özdenetimli görünseniz de içten kaygılı ve güvensizsiniz.
  • Zaman zaman doğru kararı alıp almadığınız ya da doğru olanı yapıp yapmadığınız konusunda ciddi şüphelere kapılıyorsunuz.
  • Bağımsız bir düşünür olmaktan gurur duyuyorsunuz ve tatmin edici kanıt olmadıkça başkalarının ifadelerini kabul etmiyorsunuz.
  • Kimi zaman dışadönük, sokulgan ve sosyalsiniz, kimi zamansa içedönük, temkinli ve mesafeli.
  • Gerçekten dostum diyebileceğiniz ve her şeyinizi çekinmeden anlatabileceğiniz insan sayısı 2-3 taneyi geçmez.
  • Kişiliğinizin bazı zayıf yönleri var ama genelde olumlu yönleriniz sayesinde bunları kolaylıkla telafi etmeyi başarıyorsunuz.
  • İnsanlara çok güvendiğiniz için kazbediyorsunuz.

 

Kısacası yukarıda olan durumlar herkesin hissedebileceği durumlar olabilir.

Bilim insanları, bu etki sayesinde medyumlara ve falcılara inandığımızı düşünüyor. Etki ilk olarak 1949’da ABD’li psikolog Bertram Forer tarafından yapılan bir deneyle ortaya kondu.

Forer, üniversite öğrencilerine sözde daha önceden girdikleri bir sınavı temel alarak geliştirilmiş bir kişilik profili verdi. Profiller aslında astroloji kitaplarından alınmış ifadelerden oluşturulmuştu ve deneklerin tümüne aynı liste verilmişti.

Deneklere, ‘Verilen tanımlanan kişiliğinizin temel özelliklerini ne derece yansıttığını sıfırla beş arası puanlandırın.” dendi. Deneklerden beş üzerinden dördü aşan bir ortalama sonuç elde edildi. Kişilik psikologları zaman zaman bilim dallarının zaten sarsıntılı olan inandırıcılığını baltalama tehdidi oluşturduğu için bu fenomenden endişe ederler.

fal-barnum-etkisi

Bütün bu iyi niyetli çabaların iki temel sebebi vardır. Birincisi, hayallerin peşinden gidilir ve kuvvetle istenirse bunları gerçekleştirmenin mümkün olduğu yanılgısıdır. İkincisi, bu kişiler bilgi, beceri ve yetenek arasındaki farkı bilmezler. Bunlar arasındaki farkı yukarıda yazdığımız açıklıkta bilmeseler bile, duyarlı anne-babalar, çocuklarını kendi hayallerindeki mükemmel(ideal) çocuğa dönüştürmeye çalışmazlar. Onları oldukları gibi kabul eder ve ilgi duydukları alanda gelişimlerini desteklerler.

Bunları bir arada düşündüğünüzde, “falcıların”, “psişiklerin” ve “astrologların” insanların yüzüne baka baka nasıl yalan söyledikleri daha da netleşmektedir.


Paylaşmak ister misiniz?

143
781 shares, 143 points

What's Your Reaction?

Iyy! Iyy!
0
Iyy!
Komik Komik
0
Komik
Sesli Güldüm Sesli Güldüm
0
Sesli Güldüm
Gerildim! Gerildim!
0
Gerildim!
İlginç İlginç
0
İlginç
Korkunç Korkunç
0
Korkunç
Yerim! Yerim!
0
Yerim!
Üzücü Üzücü
0
Üzücü
Yok Artık Yok Artık
0
Yok Artık
Tebrikler Tebrikler
0
Tebrikler
Ben Şok! Ben Şok!
0
Ben Şok!
Çok Cool Çok Cool
0
Çok Cool
Beğendim Beğendim
0
Beğendim
Beynin Yandı Beynin Yandı
0
Beynin Yandı

0 Comments

Yorum Yazın

Choose A Format
Personality quiz
Series of questions that intends to reveal something about the personality
Trivia quiz
Series of questions with right and wrong answers that intends to check knowledge
Poll
Voting to make decisions or determine opinions
Story
Formatted Text with Embeds and Visuals
List
The Classic Internet Listicles
Countdown
The Classic Internet Countdowns
Open List
Submit your own item and vote up for the best submission
Ranked List
Upvote or downvote to decide the best list item
Meme
Upload your own images to make custom memes
Video
Youtube, Vimeo or Vine Embeds
Audio
Soundcloud or Mixcloud Embeds
Image
Photo or GIF
Gif
GIF format